• Η Επιστημονική Ψυχολογία
Η επιστημονική Ψυχολογία έχει ως αντικείμενο το σύνολο των αμοιβαίων σχέσεων μεταξύ του ψυχισμού και των τρόπων συμπεριφοράς τόσο των ατόμων όσο και των ομάδων (ορισμός EFPA, 2001).
• Ο Επαγγελματίας Ψυχολόγος
Επαγγελματίας Ψυχολόγος νοείται ο επαγγελματίας που είναι σε θέση να εφαρμόσει τις αρχές της Ψυχολογίας, τις γνώσεις, τα μοντέλα και τις μεθόδους της με τρόπο σύμφωνο προς τους δεοντολογικούς και επιστημονικούς κανόνες της, προκειμένου να προάγει την ανάπτυξη, το ευζήν και την αποδοτικότητα ατόμων, ομάδων, οργανισμών, καθώς και της κοινωνίας (ορισμός EFPA, 2001).
Οι ψυχολόγοι αναπτύσσουν ένα έγκυρο και αξιόπιστο σύνολο γνώσεων βασισμένων στην έρευνα και εφαρμόζουν τις γνώσεις αυτές στις ψυχολογικές διεργασίες και την ανθρώπινη συμπεριφορά σε διάφορα πλαίσια. Προσπαθούν, επίσης, να βοηθούν το ευρύ κοινό να αναπτύσσει, κατόπιν πληροφόρησης, κρίσεις και επιλογές σχετικά με την ανθρώπινη συμπεριφορά με σκοπό να βελτιώνουν την κατάσταση τόσο των ατόμων όσο και της κοινωνίας (EFPA, 2001).
Οι ψυχολόγοι αναπτύσσουν ένα έγκυρο και αξιόπιστο σύνολο γνώσεων βασισμένων στην έρευνα και εφαρμόζουν τις γνώσεις αυτές στις ψυχολογικές διεργασίες και την ανθρώπινη συμπεριφορά σε διάφορα πλαίσια. Προσπαθούν, επίσης, να βοηθούν το ευρύ κοινό να αναπτύσσει, κατόπιν πληροφόρησης, κρίσεις και επιλογές σχετικά με την ανθρώπινη συμπεριφορά με σκοπό να βελτιώνουν την κατάσταση τόσο των ατόμων όσο και της κοινωνίας (EFPA, 2001).
• Το Έργο του Ψυχολόγου
Οι Ψυχολόγοι επιτελούν πολλές επιστημονικές δραστηριότητες σε διαφόρους τομείς. Οι δραστηριότητες αυτές περιλαμβάνουν την ψυχολογική αξιολόγηση, την κλινική ή συμβουλευτική άσκηση της Ψυχολογίας, την ψυχολογική παρέμβαση, τη συμβουλευτική στο χώρο της εκπαίδευσης, της εργασίας ή του αθλητισμού, την πραγματογνωμοσύνη, την έρευνα, την κατασκευή ψυχολογικών οργάνων μέτρησης, τη διδασκαλία, την εποπτεία εκπαιδευομένων, τις διοικητικές αρμοδιότητες και πολλές άλλες δραστηριότητες.
Οι Ψυχολόγοι επιτελούν πολλές επιστημονικές δραστηριότητες σε διαφόρους τομείς. Οι δραστηριότητες αυτές περιλαμβάνουν την ψυχολογική αξιολόγηση, την κλινική ή συμβουλευτική άσκηση της Ψυχολογίας, την ψυχολογική παρέμβαση, τη συμβουλευτική στο χώρο της εκπαίδευσης, της εργασίας ή του αθλητισμού, την πραγματογνωμοσύνη, την έρευνα, την κατασκευή ψυχολογικών οργάνων μέτρησης, τη διδασκαλία, την εποπτεία εκπαιδευομένων, τις διοικητικές αρμοδιότητες και πολλές άλλες δραστηριότητες.
• Ο Επαγγελματίας Ψυχολόγος στη χώρα μας
Στη χώρα μας επαγγελματίας ψυχολόγος είναι ο πτυχιούχος Πανεπιστημιακού Τμήματος Ψυχολογίας ελληνικών ή αλλοδαπών ΑΕΙ, ο οποίος διαθέτει Άδεια ή Βεβαίωση Άσκησης Επαγγέλματος Ψυχολόγου. Ο κάτοχος αυτής της Άδειας ή Βεβαίωσης μπορεί να κάνει χρήση του τίτλου του Ψυχολόγου και να ασκεί ελεύθερα το επάγγελμα στον δημόσιο ή τον ιδιωτικό τομέα, σε όλη την ελληνική επικράτεια. Το έργο του Ψυχολόγου κατά την άσκηση του επαγγέλματος του ορίζεται από το ν.991/79 (άρθρο 1, παρ.2): «Ο Ψυχολόγος στην άσκηση του επαγγέλματός του ερευνά και αξιολογεί την προσωπικότητα και την συμπεριφορά του ανθρώπου και εργάζεται με τις καθιερωμένες αρχές και μεθόδους της επιστήμης της ψυχολογίας για την αξιοποίηση και βελτίωσή του».
Στη χώρα μας επαγγελματίας ψυχολόγος είναι ο πτυχιούχος Πανεπιστημιακού Τμήματος Ψυχολογίας ελληνικών ή αλλοδαπών ΑΕΙ, ο οποίος διαθέτει Άδεια ή Βεβαίωση Άσκησης Επαγγέλματος Ψυχολόγου. Ο κάτοχος αυτής της Άδειας ή Βεβαίωσης μπορεί να κάνει χρήση του τίτλου του Ψυχολόγου και να ασκεί ελεύθερα το επάγγελμα στον δημόσιο ή τον ιδιωτικό τομέα, σε όλη την ελληνική επικράτεια. Το έργο του Ψυχολόγου κατά την άσκηση του επαγγέλματος του ορίζεται από το ν.991/79 (άρθρο 1, παρ.2): «Ο Ψυχολόγος στην άσκηση του επαγγέλματός του ερευνά και αξιολογεί την προσωπικότητα και την συμπεριφορά του ανθρώπου και εργάζεται με τις καθιερωμένες αρχές και μεθόδους της επιστήμης της ψυχολογίας για την αξιοποίηση και βελτίωσή του».
• Ο Νόμος περί Τήρησης του Απορρήτου του Επαγγελματία Ψυχολόγου.
Επανερχόμενοι στη νομοθεσία, που διέπει στη χώρα μας το επάγγελμα του Ψυχολόγου (ν. 991/79), το άρθρο 9 προσδιορίζει:
«1. Ο Ψυχολόγος πρέπει να τηρεί απόλυτη εχεμύθεια για όσα μαθαίνει, ή αντιλαμβάνεται κατά την άσκηση του επαγγέλματός του.
2. Οι παραβάτες τιμωρούνται, σύμφωνα με τις διατάξεις του άρθρου 371 του Ποινικού Νόμου. Οι διατάξεις των παραγράφων 2, 3 και 4 του άρθρου αυτού εφαρμόζονται και στη περίπτωση αυτή.»
Επανερχόμενοι στη νομοθεσία, που διέπει στη χώρα μας το επάγγελμα του Ψυχολόγου (ν. 991/79), το άρθρο 9 προσδιορίζει:
«1. Ο Ψυχολόγος πρέπει να τηρεί απόλυτη εχεμύθεια για όσα μαθαίνει, ή αντιλαμβάνεται κατά την άσκηση του επαγγέλματός του.
2. Οι παραβάτες τιμωρούνται, σύμφωνα με τις διατάξεις του άρθρου 371 του Ποινικού Νόμου. Οι διατάξεις των παραγράφων 2, 3 και 4 του άρθρου αυτού εφαρμόζονται και στη περίπτωση αυτή.»
• Η Ανάγκη Δέσμευσης σε Αρχές Ηθικής και Δεοντολογίας
Οι Ψυχολόγοι, προκειμένου να επιτύχουν τους συγκεκριμένους στόχους της επιστήμης και των τομέων γνώσης τους, καθώς επικεντρώνουν την προσοχή τους στην ψυχική ζωή των ατόμων και των ομάδων, είναι υποχρεωμένοι να εξασφαλίζουν κάθε φορά τις υψηλότερες εγγυήσεις ηθικής και δεοντολογίας. Συνεπώς, η φύση της εργασίας τους τούς δεσμεύει ηθικά και καθορίζει τις απαραίτητες προϋποθέσεις για την άσκησή της.
Οι Ψυχολόγοι, προκειμένου να επιτύχουν τους συγκεκριμένους στόχους της επιστήμης και των τομέων γνώσης τους, καθώς επικεντρώνουν την προσοχή τους στην ψυχική ζωή των ατόμων και των ομάδων, είναι υποχρεωμένοι να εξασφαλίζουν κάθε φορά τις υψηλότερες εγγυήσεις ηθικής και δεοντολογίας. Συνεπώς, η φύση της εργασίας τους τούς δεσμεύει ηθικά και καθορίζει τις απαραίτητες προϋποθέσεις για την άσκησή της.
Ως εκ των ανωτέρω, οι βασικές αρχές ηθικής και δεοντολογίας θέτουν για τους επαγγελματίες Ψυχολόγους τα θεμέλια της ανάπτυξης και άσκησης της επιστήμης τους και βάσει αυτών των αρχών ενεργούν, καθοδηγούνται και δεσμεύονται (EFPA, 2001).
ΓΝΩΡΙΖΕΤΕ?
Ερώτηση και απάντηση
Ποια είναι η διάρκειά μιας συνεδρίας και πόσο συχνά προγραμματίζεται;
Η διάρκεια μιας συνεδρίας είναι 50 λεπτά είτε πραγματοποιείται διαδικτυακά είτε δια ζώσης. Η συχνότητα καθορίζεται από το θεραπευτή και το θεραπευόμενο ανάλογα με τις ανάγκες του δεύτερου. Συνήθης συχνότητα είναι μια φορά την εβδομάδα, σε κάποιες περιπτώσεις όμως θα μπορούσε να είναι και μια φορά το δεκαπενθήμερο.
Είναι η διαδικτυακή συνεδρία αποτελεσματική και αξιόπιστη;
Η διαδικτυακή συνεδρία είναι εξίσου αποτελεσματική όσο και η δια ζώσης. Ο Ψυχολόγος – Ψυχοθεραπευτής εφαρμόζει με τον ίδιο τρόπο τις επιστημονικές του γνώσεις και οι έρευνες που έχουν γίνει για τις online συνεδρίες έχουν δείξει πως έχουν τα ίδια θεραπευτικά αποτελέσματα με τις δια ζώσης συνεδρίες. Σε ό,τι αφορά την αξιοπιστία των online συνεδριών, ο νόμος προστατεύει το απόρρητο όλων των επικοινωνιών και επιπλέον εφαρμόζεται ο νόμος περί τήρησης του απορρήτου μεταξύ του θεραπευτή και του θεραπευόμενου.
Τι να περιμένω στην πρώτη συνεδρία;
Στην πρώτη συνεδρία γίνεται και η πρώτη γνωριμία του θεραπευόμενου με το θεραπευτή. Ο θεραπευόμενος περιγράφει το λόγο για τον οποίο επιθυμεί να ξεκινήσει θεραπεία και ο θεραπευτής καταγράφει κάποια στοιχεία από το ιστορικό του. Ο θεραπευτής ορίζει ένα θεραπευτικό πλάνο το οποίο αναπροσαρμόζεται κατά τη διάρκεια των θεραπειών ανάλογα με τις ανάγκες του θεραπευόμενου.
Πόσες συνεδρίες χρειάζεται να κάνω;
Ο αριθμός των συνεδριών (όπως και η συχνότητά τους) καθορίζεται από κοινού από το θεραπευτή και το θεραπευόμενο ανάλογα με τις ανάγκες του δεύτερου και την εξέλιξη της θεραπείας. Η ψυχοθεραπεία είναι βραχυπρόθεσμη ή και μακροχρόνια.
Πόσο σημαντική είναι η σχέση του θεραπευτή με τον θεραπευόμενο;
Η θεραπευτική σχέση είναι καθοριστική για την πορεία και την εξέλιξη μιας επιτυχημένης και αποτελεσματικής θεραπείας. Η σχέση του θεραπευόμενου με το θεραπευτή είναι σχέση αμοιβαίας εμπιστοσύνης και αποδοχής. Ο θεραπευτής είναι αυτός που δημιουργεί ένα περιβάλλον στο οποίο ο θεραπευόμενος αισθάνεται ασφάλεια, απόδοχή, εμπιστοσύνη και σεβασμό.
